آخرین خبرها

کاسیان اجداد قوم لک/ مصطفی کوچکی

یکی از اقوام ایران باستان که در دامنه‌های زاگرس و دره سیمره سکونت داشته‌اند دولت متمدن کاسیان بوده است، این قوم بیش از ۵۰۰ سال در بین‌النهرین سلطنت کرده‌اند. عده‌ای کثیری از محققین مکان اصلی کاسی‌ها را کوههای زاگرس در شمال و غرب لرستان یعنی لکستان می‌دانند…

مصطفی کوچکی – یکی از اقوام ایران باستان که در دامنه‌های زاگرس و دره سیمره سکونت داشته‌اند دولت متمدن کاسیان بوده است، این قوم بیش از ۵۰۰ سال در بین‌النهرین سلطنت کرده‌اند. عده‌ای کثیری از محققین مکان اصلی کاسی‌ها را کوههای زاگرس در شمال و غرب لرستان یعنی لکستان می‌دانند . عیلامی‌ها به این قوم کاسی و آشوریان آنان را با نام کاشو می‌شناختند . رئیس این قوم «گانداش»[۱] نام داشت . آثار زیادی از این قوم در مناطق زاگرس و دره سیمره در شهرهایی چون نهاوند ، هرسین ، نور‌آباد ، خاوه ، الشتر، کوهدشت و … به دست آمده است و این آثار نشان می‌دهد که به احتمال زیاد کاسیان همان اجداد قوم کهن لک هستند .

در کتاب هرسین در گستره‌ی تاریخ در این خصوص آمده: « کاسیان اسب را رام کرده بودند و به مردم بین‌النهرین نیز آموختند. کاسی‌ها قومی جنگجو بودند و در گورستانهای آنان خنجر و پیکان زیادی دیده می‌شود و در هیچ نقطه‌ای از ایران به اندازه مناطق زاگرس و دره سیمره سلاحهای جنگی پیدا نشده است.»[۲]

کاسیان به دست دولت عیلام سرنگون شد

قوم کاسی پس از سالها حکومت در سده ۱۲٫ق میلادی ضعیف شدند و به دست دولت قدرتمند عیلام حکومت آنان منقرض گردید . عیلام نخستین دولتی بود که  هنگامی که کاسیان هنوز به شدت بابل را تحت اشغال داشتند نیرو گرفت و آخرین ضربت خود را وارد آورد . همچنین آثار به جای مانده از مادها بیانگر این است که لکستان به عنوان قسمتی از ماد محسوب می‌شده است . آثاری چون دخمه‌های دهنو روستای اسحق‌وند هرسین که پیکره مرد مادی در بالای کوه آن  روستا شاهدی بر این مورد است .

606178_aANcoFQT

در کتاب هرسین در گستره‌ی تاریخ به نقل از  دکتر اسمیت آمده: « داریوش شاه هخامنشی در تاریخی که با هفتم مهر ماه سال ۵۲۲ ق. م برابر می‌باشد در محلی به نام سی‌گایوواتیش در سرزمین ماد محبوس حیله‌گر که خود را بردیا یا برادر کمبوچه معرفی کرد به جزای ناشایست مأخوذ داشت و سپس به قتل آورد» این محقق معتقد است که سکاوند همان محل سی‌گایو واتیش می‌باشد که نزدیک هرسین جاده جدید خرم‌آباد چند نقش از دوران ساسانی یافت شده که مهمترین آنان لوحه‌ای است که به صورت عمودی روی دامنه کوهی شبیه به نقوش برجسته بیستون کرمانشاه تراشیده شده است ، به علاوه سکویی با پلکان دیده می‌شود که از یک پارچه سنگ است و شباهت به نمونه هم نوع خود در پاسارگاد تخت جمشید را دارد .

دکتر پرویز رجبی در کتاب تاریخ ایران باستان می‌نویسد[۳]:

« وقتی مهاجران آریایی  به فلات مرکزی ایران رسیدند تمدنهای مختلفی در این منطقه سکونت داشتند معروفترین این تمدنها عبارتند از :

۱ ـ تمدن اوراتور در حدود دره ارس و دریاچه وان

۲ ـ تمدن آشور در بین‌النهرین و نواحی غربی جبال زاگرس

۳ ـ تمدن عیلام در نواحی جنوب غربی فلات ایران

علاوه بر این تمدنها در فلات ایران بومیانی حضور داشتند که سابقه آنان به هزاره سوم پیش از میلاد می‌رسید، از جمله این اقوام گوتی‌ها، لولوبی‌ها ، میتانی‌ها ، هیتی‌ها و قوم کاسی‌ها یا همان بومیان دره مهرگان سیمره  که به احتمال زیاد اجداد قوم لک هستند و مهاجرین به خصوص پارسها و مادها تحت تأثیر تمدّن و فرهنگ آنان واقع شدند.

قدیمی‌ترین مراجعی که در آنها ذکر کاسیان و زبان آنها آمده، متون مربوط به قرن ۲۴ ق.م می‌باشد« برابر تحقیق دیاکونف اسامی نخستین سلاطین کاسیان و مدت سلطنت آنها به تقریب آمده است. اولین آنها گانداش بود که تقریباً از ۱۷۴۱ تا ۱۷۲۶ ق.م و آخرین اورشی گورماش بود که تقریباً پایان قرن ۱۷ ق.م حکومت کردند.»[۴] آری کاسیان متمدّن‌ترین ملل عصر خود  بوده‌اند، این قوم بدون آنکه سرزمین کوهستانی خویش را (زاگرس و دره سیمره ) فراموش نمایند بر بابلی‌ها تاختند و قرن‌ها بر آنان حکومت کردند . شاید اولین قومی بودند که از اسب استفاده نموده‌اند و آنان بودند که برای ساکنین بین‌النهرین سفلی که جز الاغ حیوان دیگری نمی‌شناختند اسب آماده کردند و به همین مناسبت اهالی بین‌النهرین سفلی به اسب نام خر کوهستانی دادند.

ایزد پناه می‌نویسد: « آشوریها عرابه‌های خود را با اسب‌های کاسیان به حرکت در‌می‌آوردند،کاسی‌ها در دوران تسلط بر بابل از تمدن بابلیها نیز استفاده کردند و خط آنان را پذیرفتند. آداب و عادات و اخلاق بابلیان را فرا گرفته و با خویش به سرزمین کوهستانی خود در  زاگرس و دره سیمره آوردند.[۵]»

راجع به کیش کاسی‌ها  دیاکونف در کتاب تاریخ ماد می‌نویسد:« از جمله خدایان کاسیان یکی کاشواست که ظاهراً خدای قبیله کاسیان سیمره می‌بوده ، دیگر شیمالی الهه کوهستانی که نام دیگر او شیبارو بود ، شوکاسون خدای آتش زیرزمینی و حامی سلاله شاهی بود. خدایان دیگر عبارت بودند ازهاربه ، شیخو وخدای خورشید، ساخ و یا شوریاش.» [۶]

نام کاسیان چنانکه بعدها توسط «استرابون»[۷] یاد شده به منزله میراثی است از سکنه بسیار قدیم ناحیه زاگرس میانی غرب و جنوب غربی ایران. در کتاب لرستان و تاریخ قوم کاسیت به قول از راولینسون آمده: « واژه کاسی به شکل کوسایورلیی بوده و در زمان اسکندر یونانیان به مردم زاگرس و دره سیمره اطلاق می‌کرده‌اند.»[۸]

« کاسی‌ها مردمی بودند که در کوههای زاگرس در جنوب کرمانشاه و غرب لرستان مسکن داشتند و یونانیان آنها را آکسیان نامیده‌اند .» [۹] این همان مسکن امروزی قوم لک است.

قبایل ساکن در ناحیه کوهستانی زاگرس واقع میان ماد و عیلام در زاگرس مرکزی و دره سیمره به نام کاسیت مشهور بودند .

بر طبق پژوهش دیاکونف دانشمند روسی محل سکونت کاسیان ( در زبان آکدی ، کاشی) از قدیم تا فتح ایران به دست اسکندر مقدونی ، بخش علیای رودهایی بود که دره‌های آنها در عهد باستان ، کشور عیلام را تشکیل می‌دادند .

علی‌محمد ساکی می‌نویسد:« شش شهریار کاسیت بر سرزمین بابل فرمانروایی کردند که مقتدر‌ترین این شهریاران در بابل اگوکاکریم بود ».[۱۰] سلسله کاسیت‌ها در بابل بلاخره به وسیله شاهان عیلام منقرض و این قوم به ناچار به زادگاه کوهستانی خود در یعنی زاگرس مرکزی باز گشتند. یکی از خدایان آنها هُوَرْدای نام داشت (به زبان لکی یعنی  طلوع خورشید) این کلمه ( هُوَرْ ) امروزه فقط در زبان لکی وجود دارد و به معنی خورشید است. بدون تردید بعد از امپراطوری عیلام باید دولت کاسیان را بزرگترین امپراطوری ایرانی در غرب آسیا به شمار آورد . آثار فرهنگ و تمدن طلایی آنان (به خصوص ساخت مفرغ ) به دولت‌های ماد و هخامنشی به نیمه هزاره اول پیش از میلاد منتقل گردید و دولتهای اخیر وارث بلافصل فرهنگ و هنر کاسیان شدند و از آن تأثیرات عمیقی را پذیرفتند.


[۱] – گانداش gandash
[۲] – رحیمی ، کیومرث، هرسین در گستره‌ی تاریخ ، انتشارات کوثر، ۱۳۷۹، بی جا.
[۳] – رجبی ، پرویز، تاریخ ایران باستان ، ج اول.
[۴] – سعیدیان، عبدالحسین، سرزمین و مردم ایران ، انتشارات علم و زندگی،۱۳۶۹٫
[۵] – ایزدپناه، حمید ، آثار باستانی و تاریخی لرستان ، ج اول ، انتشارات آثار و مفاخر فرهنگی، ۱۳۷۷٫
[۶] – سهرابی ، محمد، لرستان و تاریخ قوم کاسیت ، انتشارات افلاک، فروردین ۱۳۷۶ .
[۷] – استرابون strabon
[۸] – پیرنیا ، حسن ، تاریخ قدیم ایران باستان ، انتشارات دنیای کتاب، تهران ۱۳۶۲٫
[۹] – دومورگان، ژاک ، هیئت علمی فرانسه در ایران ، جلد ۲٫
[۱۰] – ساکی، علی محمد،جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان ، پیشین.

۳۹ نظر

  1. روستای کاسیان دربیرانشهر

    • اطلاعات خوبی بود متاسفانه باتوجه به اینکه اثاربسیار کم ومعدودی از گذشته این قوم اصیل وصاحب تمدن مانده اثار ونوشته های که موجوده بسیار ناقصند انشالله روزی برسه که اثار های ارزشمندی پیدا بشه که گمانه زنی وشک وتردید رودرباره این قوم باقدمت ازبین ببره وحقیقت روشن بشه

  2. سلام عالی بودلک ها هیچوقت لر یاکرد نبوده اند ممنون از مطالب ارزشمندتون

  3. با سلام
    عالی یه باید همه بدونن که قون لک جدا از قوم های لر وکرد است
    ما مشکلی با کسی نداریم فقط می خواهیم هویت خود را حفظ کنیم
    اگر قوم لک باز ماندگان کاسی ها باشیم
    بآید توجه کرد که
    قوم لر پارت ها
    وقوم کرد مادها هستند
    پس لک یا کاسی خود قومی مستقل است

    • براد عزیز خواهشا تحریف تاریخ نفرمایید.لرها کاسی و عیلامی هستند و پارتها قومی جدا از انها بودند که در نواحی خراسان حکومت داشتند.در ضمن کردها ماد نیستند و کاسی ها هم لک نبودند.

  4. زنده باد لکستان ایران و قوم کاسیت

  5. دوروبرشرفت لک یعنی تک یعنی یک یعنی خودش نه لرنه کردهمه غبطه وحسودن به ماهاکه اصیل ترین قوم ایران زمینیم اونایی که به آریایی بودن خودمیبالن مابه لک بودنمون کاسی بودنمون میبالیم چون قبل ازهمه قوم بزرگ لک کاسی بوده دنیاهم ثابت شده

  6. اقوام لک متاسفانه مورد بی حرمتی و غارت فرهنگی قرار گرفته اند. درست است که هیچ کس قدرت زورآزمایی و مبارزه با آنان را ندارد ولی فرهنگ آنان را به یغما برده اند.
    من از قوم یا هوز ترکاشن هستم و هنوز مردمان ما به لهجه باستانی حرف میزنن مثلا به قزوین میگویند کسپین
    . ولی بسیاری به تمسخر زبانمان میپردازند که جز بی فرهنگی خودشان چیز دیگری نیست . ترکاشن یعنی اثر و باقیمانده کاشن( باقیمانده کاسی ها )

  7. سلام.من چندجایی خوندم که لک ها در زمان صفویه از ماهیدشت کرمانشاه برای مبارزه با اتابکان لر فرستاده شدند…اخرش کدوم حرف درسته؟؟؟

  8. سلام.قوم کاسیها در دامنه زاگرس و غرب ایران بودند پس متعلق به هیچ نژادی نبوده نه لر نه لک نه کرد آثار به جای مانده از این قوم در غرب ایران پیداست پس سعی نکنید بنام خودتون تمومش کنید این قوم در تمام دنیا شناخته شدست پس اجداد لک و لر و کرد نیستند

    • جمع کن بابا …من خودم لک هستم وقتی تمام تاریخ لک رو از کاسیان میدونه توه نژادپرست بی حرمتی نکن تو بی ریشه هستی پس هیچ گستاخی نکن

      • اگه لک هستی برو کمی مطالعه کن و روی لغات لکی خوب فکر کن و چند کتاب بخون بعد بیا نظر بده تمام تاریخ بشریت در مناطق لک نشینه اون از غار میرملاس و اون از روستای صحنه و……

  9. آثار بجای مانده از کاسیها در کدام بخش ایران پیدا شدند یکم تحقیق کنید بعد بنویسید لکها از قوم کاسیها هستند چرا میخواهید برا خودتون تاریخ درست کنید تاریخ توی دنیا ثبت شده کسی نمی تونه به میل خودش تغییرش بده کدم مفرق هارو توی منطقه لک نشین پیدا کردن کدوم آثار متعلق به کاسیها ثابت کرده شما لکها وارث کاسیها هستین آقا تاریخ رو نمیشه از اول نوشت .قوم کاسیها یه قوم قدرتمند بودن در منطقه زاگرس همین.

    • برو ببین از ار کلملکره در پل دختر چه اثاری از کاسیان پیداشده بعد بیا حرف بزن …..ممالکها حاکمان بلا منازعه بابل و بین النهرین بوده ایم درود بر لک ولکستان

      • برو کمی مطالعه بعد بیا حرف بزدن تا بیست ساله پیش کلماکره جز طرهان یا رومشکان بوده این مدتی نیست که جز پلدختر شده حتی تعداد زیادی از روستاهای کوهدشت هم افتادن جز حومه پلدختر هرچند لک زبان اند

      • آخه غار کلماکره پلدختر چه ربطی به لک داره.مردم پلدختر که لک نیستند.آخه کدوم مفرغی تو لکستان پیدا شده؟؟که شما ادعا میکنید؟؟؟ کدوم آثار باستانی تو مناطق لک پیدا کردند؟؟که میگید کاسیتها لک هستند؟؟؟اگر هم آثار تاریخی موجود باشه متعلق به قوم لر هست.چون که لکها متعلق به شمال عراق هستند و ۲۰۰۰ سال قبل از عراق به لرستان و ایلام و کرمانشاه که همواره در طول تاریخ لر نشین بوده اند مهاجرت کرده اند و سالیان دراز در کنار قوم لر زندگی کرده اند ولی در آن زمان نه نام و نشانی از لک! بود و نه خبری از لکستان!! من حتی میگویم کاسیتها لر هم نبوده اند با اینکه شواهد بسیاری دال بر این موضوع وجود دارد.چیزی میگویید که هیچکس از شما نمیپذیرد.آری ادعا ساده است اما اثبات ادعا سخت و مشکل.

    • اثار در صحنه در غار میر ملاس کوهدشت کلماکره رومشکان و…………….

  10. تحریف علمی تاریخ و نوشته ها به همین میگویند. ابتدا در مورد اقوامی به نام کاسی که مدتی در غرب ایران زندگی میکرده اند از زبان تاریخدانان مینویسید سپس، جمله ای نیز از خود اضافه میکنید که “این همان قوم لک است”!!!!!!! بر روی کدام اشیاء کشف شده نوشته است “لک”؟!!!

  11. کاس ها اجدادگیلانیان ولرهاهستندکه ازقفقاز به گیلان وبعد به لرستان کوچ کردند.
    کاسیها،کاسپین ها،کادوسها،اماردها،دیلمیان وگلای ازیک تبارهستند که درتواریخ وحکومت های مختلف بانام های گوناگون ذکرشده اند.یعنی اهالی استان های گیلان وقزوین وکاشان ولرستان ازیک تبارهستند.ومهاجرت کاس ها ازشرق اسیا به غرب است.

    • اصلا نه لری نه شمالی زبان دارن هردو لهجه اند برو کمی دستور زبان بخون کاسیان زبان مستقل داشتن نه لهجه

      • شما هم مث کلهرا شدید اونا هم اول گفتن کلهرستان الان میگن بژی کردستان ،بسه دیگ هیچ خسته نمیشید ،بجای متحد بودن هی همو تضعیف میکنیم ،چهار تا مطلب غلط مطالعه کردی دور برداشتی،لک رو از قوم اصلیش جدا کردن ب دهن تو نیست چیزی کثبت شده همه هم میدونن لک از کدوم قومه پس لطفا به زندگیت برس با این حرفا فقط دل دشمنو شاد میکنیم،میگیریم ک کاسی ها لک باشن ک چی بشه منقرض شدن رفت گذشته به هیچ دردی نمیخوره

  12. غار کلماکره که آثار مفرغی توش پیدا شده تو پلدختر منطقه بالاتر قوه چه ارتباطی به بک ها داره. منطقه سنگ تراشان هم که یه محوطه تاریخی مربوط به دوره کاسیان توی بخش پایه . این چه ارتباطی داره به لک ها ؟

  13. من خودم بچه اسحقوند هستم لکم وافتخار میکنم که این همه آثار باستانی داریم از گور دخمه بگیر تا مفرغ و کتیبه وغیره این دیگه ناراحتی نداره دوستان عزیز اینو من نمیگم به قول خودتون باستان شناسان میگن از هرتسفلد بگیر تا بقیه. …درود بر قوم لک

  14. تاریخ کوردستان

    با توجه به شواهد و مدارک موجود و رسم و رسوم و تاریخی برابر با تاریخ شمال کوردستان که الات تحت سلطه ترکیه است و کرمانج و زازاک هستن بیشتر بیانگر این است که لک هم مانند کلهر و سوران و کرمانج کورد است .

  15. با سلام و خسته نباشید به شما دوست عزیز باید این نکته را متذکر شوم که کاسیتها اجداد باستانی قوم لر هستند نه لک.لکها جزو مادها هستند و از نظر گویشی با لرها تفاوت دارند.اقوام کاسیت از شرق به ایران آمدند و ابتدا در نواحی شمال ایران ساکن شدند و البته نام خود را هم به این دریا دادند.سپس در قسمت های مرکزی و جنوبی ایران همچون استانهای همدان،کرمانشاه، لرستان و ایلام و بخشی کوچکی از خوزستان و بخشهایی از کشور عراق ساکن شدند.مادها پس از ورود اقوام کاسیت به ایران آمده اند و در استانهای لرستان و کرمانشاه و ایلام و همینطور عراق و سوریه ساکن شدند.امروزه همانطور که میبینیم حتی در مناطق لک نشین استان های لرستان و ایلام طوایف لر مینجایی و…هم با درصد بالا زندگی میکنند و بر عکس لکها هم در برخی شهرهای لر نشین مثل خرم آباد هم حضور دارند.که این امر به دلیل ادغام این ایلات و طوایف در یکدیگر است.حتی تپه گیان نهاوند در همدان محل سکونت اولیه اقوام کاسیت بوده است و اولین بار مفرغ به دست کاسیتها اختراع شد و همینطور برای اولین بار اسب و حیوانات دیگر توسط کاسیتها اهلی گردید.اتفاقا قوم ماد پس از ورود به ایران با اقوام کاسیت وارد نبرد شدند وکاسیت ها را شکست دادند.پس از این در همدان دولت مادها را تاسیس نمودند و هگمتانه را پایتخت خود قرار دادند که بعدها از عیلامی ها شکست خوردند.دلیل اینکه کاسیتها لر بوده اند و لک نیستند از توضیحات بالا به خوبی پیداست.مادها پس از ورود به مناطق سکونت قوم کاسیت در طی سالیان دراز زندگی در کنار یکدیگر شبیه به هم شده اند و تقریبا زبان و فرهنگ مشترکی در کنار هم اخذ نموده اند.به همین خاطر از یکدیگر گسستنی نیستند.

  16. بابا جمع کنید این حرفای صد من یه غازو.کی گفته کاسیتها لک بودند؟؟غار کلماکره پلدختر چه ربطی به لک داشته و دارد؟؟؟ روی کدوم آثار باستانی دوره کاسیتها نوشته شده لک؟؟کدوم مفرغی تا حالا تو لکستان پیدا شده آخه ؟؟اگر هم آثار باستانی و…پیدا شده باشه مربوط به قوم کهن لر هست که قدمتش به ۴۰۰۰۰ سال قبل میرسد.همه میدونن که لک ها جزو ماد هستند و ۲۰۰۰ سال قبل از قسمتهای شرق عراق وارد استانهای لرستان-ایلام و کرمانشاه شده اند و بعدها به دلیل مهاجرت و تبعید و کوچ و…به دیگر نقاط رفته اند. ولی در آن زمان نه نام و نشانی از لک! بود و نه خبری از لکستان!!استانهای کرمانشاه و ایلام و لرستان و… محل سکونت اقوام کاسیت-الیپی، عیلامی و اقوام کوچکتر دیگر بوده که در این میان لرهای لرستان و ایلام و کرمانشاه و همدان بیشترین شباهت را به قوم کاسیت دارند.لکها هم به دلیل هزار و اندی سال زندگی در کنار قوم لر زبان و فرهنگ لری را پذیرفته و به بخش لاینفک قوم لر تبدیل شده اند.امروزه شما اگر به موسیقی و آداب و رسوم و پوشش لک نگاهی بیندازید متوجه میشوید که کاملا شبیه لرهاست و لک اگر موسیقی و مکان زندگی و فرهنگی هم اگر دارد از صدقه سر لرها بوده است.آری چیزی را مدعی میشوید که ریشه و اساس علمی ندارد و هیچکس از شما نمیپذیرد.ادعا کردن آسان است ولی اثبات ادعا بسیار سخت و مشکل!من حتی میگویم کاسیتها لر هم نبوده اند با وجود شواهد بسیاری که به دست آمده است.

    • معلومه با یکى از باسواد ترین تاریخ دانان دنیا یعنى این آ قا بهروز سرو کار داریم این آ قا یه جوراى زورش میاد لکها همان اقوام باستانى کاسیت بودن همین که معلوم شده لکها نه کرد هستن نه لر باعث افتخار ما لکهاست, م لکم

      • اقوام زاگرس اکثرا کوچ نشین بودم طی چند هزار سال گذشته بارها جابجایی داشتن بخاطر حدس و گمان باهم درگیر نشید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.